Tin tức

Kỳ2: GS. Nguyễn Sinh Huy - Cuộc đời và các công trình Thủy Lợi

Thứ tư - 04/07/2012 12:59
Kỳ2: GS. Nguyễn Sinh Huy - Cuộc đời và các công trình Thủy Lợi

Kỳ2: GS. Nguyễn Sinh Huy - Cuộc đời và các công trình Thủy Lợi

Rời nước Nga có người con gái anh yêu, Nguyễn Sinh Huy trở về Hà Nội, giảng dạy tại Trường Đại học Thủy Lợi, trong bộn bề của khó khăn khi Nhà trường mới thành lập được 3 năm, nỗi nhớ thương Lô-ra luôn là nguồn động viên lớn giúp anh làm việc và quên đi khoảng cách thời gian, địa lý giữa hai người...

Dạy học

Tháng 7/1962 về đến Hà Nội, vào thời điểm vừa tròn 30 tuổi ông được phân công về giảng dạy tại Trường đại học Thủy lợi, lúc này Trường mới thành lập được hơn ba năm, đang được xây dựng trên một vùng đất trũng, nhà trường xen kẽ với công trường, bộn bề vật liệu xây dựng và những con đường nắng bụi, mưa lầy. Cơ sở vật chất hầu như chưa có gì đáng kể, mọi phương tiện phục vụ cho giảng dạy đều thiếu thốn, đối với chuyên ngành thủy văn, ông cũng như các thầy giáo khác phải chuẩn bị từ những bước đầu tiên. Với những kiến thức đã học được ở trường cộng với những tư liệu thu nhận được, ông vừa biên soạn giáo trình vừa giảng dạy các khóa sinh viên thủy lợi đầu tiên. Năm đầu tiên dạy học có nhiều việc phải làm, nhất là một người kỹ tính như ông hầu như phải chuẩn bị nhiều ngày cho một giờ lên lớp. Trong lòng khôn nguôi nỗi nhớ Lô-ra và mong nhận được thư từ nàng, ông gửi thư đi và đợi, phải hơn hai tháng sau ông mới nhận được lá thư từ Lô-ra. Trong thư nàng báo một tin làm ông vui sướng là chị đã mang thai, có lẽ đất, trời và biển cả đã thấu hiểu tình yêu và lời cầu xin của họ. Lô-ra luôn nhắn nhủ ông hãy cố gắng tập trung vào công việc giảng dạy. Nhận được tin vui, ông mừng rơi nước mắt nhưng lại xuất hiện trong ông một nỗi lo mới. Khác với sự lạc quan của Lô-ra, ông hình dung sẽ còn nhiều, rất nhiều khó khăn đến với gia đình ông và ngày đoàn tụ chắc chắn sẽ còn xa vời, nhưng điều đáng buồn là bản thân ông chưa tìm ra cách nào có thể hoá giải được và chỉ còn biết đợi chờ... Ông dồn hết tâm trí vào công việc để quên đi nỗi niềm mong nhớ. Hàng ngày thông thường buổi sáng hoặc buổi chiều lên bục giảng, buổi còn lại phụ đạo cho sinh viên, buổi tối sau bữa ăn chiều ông đến ký túc xá gặp gỡ sinh viên, tìm hiểu về kết quả thu nhận kiến thức của họ, gặp riêng hỏi han, động viên các học sinh yếu kém, giải thích cho họ những chỗ họ chưa hiểu; sau đó về phòng tiếp tục xem lại giáo trình, chuẩn bị giáo án cho buổi lên lớp vào ngày hôm sau. Cuối tuần ông viết thư cho Lô-ra. Ngày tháng trôi đi chầm chậm, đầu tháng tư năm 1963, ông nhận được tin mừng, Lô-ra đã cho ông sinh một cô con gái xinh xắn, dễ thương và như lời ước hẹn chị đặt tên con là Nguyễn Tuyết Mai.

Thầy Huy luôn suy nghĩ về phương pháp giảng dạy, làm sao để sinh viên tiếp thu được kiến thức một cách chủ động, có khả năng tư duy mở rộng, có phương pháp nghiên cứu và phát triển sau khi học và đặc biệt là học lý thuyết gắn với thực tế bằng một công trình hoặc một bài tập gắn với một công việc cụ thể. Đối với thầy, thủy văn là một chuyên ngành gắn liền với những hiện tưọng tự nhiên của trái đất và vũ trụ mà con người chưa hiểu hết được; mặt khác nó lại biến đổi theo không gian và thời gian mà khoa học ngày nay chỉ thể hiểu được quy luật của nó bằng những kinh nghiệm, những công thức gần đúng, do vậy phải luôn có tư duy vận động, thận trọng trong việc thu thập và xử lý dữ liệu. Phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để đo đạc và tính toán độc lập, đồng thời sử dụng của các phương pháp nội suy và ngoại suy để có được kết quả đáng tin cậy nhất. Thầy luôn nhắc nhở học sinh của mình: thủy văn là một chuyên ngành hẹp do vậy, khi học phải học thêm các chuyên ngành liên quan và khi ra trường phải tiếp tục học tập, nghiên cứu, tư duy để tạo cho mình có tầm nhìn bao quát, phải biết gắn thủy văn vào các chuyên ngành mà nó phục vụ như thủy lợi, thủy điện, hồ chứa và các hiện tượng do nước gây ra như lũ lụt, xâm thực, sạt lở, bồi lắng ... đặc biệt là ở những nơi có điều kiện địa hình, địa chất phức tạp, chế độ thủy văn, thủy lực ở những nơi dòng chảy hợp lưu, phân lưu, các cửa sông gặp thủy triều và luôn nhớ rằng nước là một nguồn tài nguyên quý giá, phải biết khai thác có hiệu quả cao nhất, nhưng nước cũng có thể gây ra những thiệt hại đáng kể, thậm chí là những thảm họa đối với con người và môi trường.

Ý tưởng của các luận văn tốt nghiệp của các sinh viên do thầy Huy hướng dẫn, thông thường được ông gợi ý cho họ tiến hành khảo sát, tổng hợp từ các đợt đi thực tế tại địa phương hoặc một công trình cụ thể nào đó. Thực tiễn đã chứng tỏ tại mỗi vùng, mỗi công trình lại có một chế độ thủy văn khác nhau phụ thuộc vào những điều kiện riêng, nhưng nó cũng tuân theo một quy luật chung phụ thuộc vào môi trường, đìa hình, khí hậu và những điều kiện tự nhiên khác... Điều này đòi hỏi mỗi sinh viên phải có tư duy độc lập và cần thiết phải vận dụng những nguyên lý cơ bản đã học vào thực tiễn sinh động, muôn mầu muôn vẻ của cuộc sống. Vốn là người nhẹ nhàng, có kiến thức sâu rộng và nhiệt tình trong làm việc và giảng dạy, ông vừa là người thầy, vừa là người anh, người bạn của sinh viên. Sự yêu mến và quý trọng của các sinh viên đối với ông đã làm cho ông giảm bớt nỗi cô đơn trong những ngày xa cách Lô-ra và bé Tuyết Mai, hai người thân yêu của ông đang còn ở phương trời xa thẳm.

 

Tác giả bài viết: Đào Xuân Học